Leksykon kamieni szlachetnych - litera B i C

Bursztyn

Bursztyn to kamień, którego znanych jest aż 60 odmian, a najstarsze pochodzą aż z utworów dewońskich. Nazywany jest również jantarem lub amberem. Bursztyn jest zasadniczo kopalną żywicą drzew iglastych, czasem liściastych z grupy bobowców i jest jedynym kamieniem szlachetnym pochodzenia roślinnego. Jego barwa to odcienie żółci, brązu, pomarańczy i czerwonego, czasem bursztyn występuje również pod postacią niebieską, zielonkawą i fioletową. Ma tłusty połysk, a jego twardość wynosi zaledwie 2-2,5 stopnia w skali Mohsa.

Bursztyn występuje w utworach trzeciorzędowych i jest spotykany w Tajlandii, Malezji, Wietnamie czy Mjanmie. W utworach kredowych występuje w Kanadzie i Czechach. Najbardziej znaną odmianą jest sukcynit, który znajdowany jest w utworach trzeciorzędowych Polski, Łotwy, Litwy, Rosji, Danii i Niemiec.

Bursztyn jest ceniony i znany od pradziejów, lecz ze względu na niewielką twardość, szybko ulega zarysowaniom i zmatowieniu podczas kontaktu z twardszymi materiałami. Jest on od dawna przedmiotem handlu. Największymi targami międzynarodowymi bursztynu są targi Amberif organizowane co roku w Gdańsku.

Nazwa tego kamienia pochodzi od niemieckiego słowa Bernstein, oznaczającego kamień, który się pali. Grecy nazywali bursztyn elektronem, co oznaczało coś świecącego i błyszczącego. W starożytności moc bursztynu fascynowała Arystotelesa i Owidiusza, a sama Kleopatra lubiła przyglądać się, jak pali się jasnym płomieniem. Używała go rzekomo również jako kadzidła. Właściwości przyciągania postrzegano jako siłę nadprzyrodzoną. Bursztyn nosili kapłani, olimpijczycy i arystokraci wierząc, że uwalnia od choroby i wszelkich nieszczęść.

Bursztyn otaczano wieloma legendami i wierzeniami dotyczącymi jego leczniczego działania, co najciekawsze, wiele z nich okazało się prawdą, popartą naukowymi badaniami. Udowodnione jest, że kwas bursztynowy pobudza system nerwowy, poprawia pracę nerek i jelit oraz jest silnym środkiem przeciwzapalnym i antytoksycznym. Na bazie bursztynu znajdziemy wiele kremów i maści leczniczych, które można stosować na dolegliwości reumatyczne czy astmatyczne.

Chalcedon

Należący do grupy kwarcu kamień szlachetny o barwie bezbarwnej lub różnokolorowym zabarwieniu o odcieniach jasnoniebieskiego, szarego, sinoniebieskiego, białoszarego, mlecznoniebieskego i mlecznozielonego. Najczęściej jest mętny lub lekko prześwitujący. Jest dosyć rozpowszechnionym minerałem o włóknistej strukturze, zbudowanej z moganitu i kwarcu. Jego połysk można określić jako woskowy i tłusty, a w skali Mohsa osiąga twardość 6,5-7 stopni.

Chalcedon występuje w skałach wulkanicznych, takich jak bazalty, melafiry, ryolity, andezyty czy dacyty. Jest tak naprawdę produktem wietrzenia serpentynitów, czasami powstaje podczas przekrystalizowania opalu. Jego główne miejsca występowania to Urugwaj i Brazylia. Poza tym znajduje się w Indiach, Arabii Saudyjskiej, Jemenie, Rosji, Kazachstanie, Mongolii, Kanadzie, USA, RPA i innych. W Polsce występuje w okolicach Szklaru, Złotoryi i Lwówka.

Jego nazwa pochodzi od miasta położone nad Bosforem w Azji Mniejszej – Chalcedon. Już starożytni Rzymianie cenili Chalcedon, wyrabiając z niego pieczęci. Przede wszystkim kamień ten był używany jako klejnot, który pełnił wiele różnorodnych zastosowań, służąc zarówno jako biżuteria, jak i dekoracja. Chalcedon jest jednym z kamieni używanych w technice commesso, która jest techniką kształtowania obrazów z cienkim cięciem. Obrazy wykonane w tej technice są wykorzystywane jako blaty do stołów czy niewielkie panele ścienne.

Niegdyś wierzono, że wibracje chalcedonu wpływają uspokajająco i kojąco na jego właściciela. Aby uzyskać taki efekt w pełni, należy nosić go na klatce piersiowej w okolicach serca. Chalcedon jest kamieniem, który stabilizuje równowagę między umysłem, duszą i ciałem. Jest przeznaczony dla osób nerwowych – łagodzi agresję i irytację. Kamień przynosi ulgę w bólach szyi, migdałków oraz pomaga uporać się z wszelkimi infekcjami i innymi rodzajami zapaleń.

Cytryn

Cytryn jest kamieniem szlachetnym należącym do grupy Kwarców. Jego barwa jest żółta, złocisto brunatna, cytrynowożółta lub żółtopomarańczowa. Należy do rzadkich minerałów, a jego twardość w skali Mohsa wynosi 7 - jest kruchym kamieniem. Jego połysk jest szklisty, na przełamie tłusty. Czasami wytwarza formy dwubarwne, będące po części cytrynem, a po części ametystem. Tworzy prawidłowo wykształcone kryształy w formie szczotek oraz skupienia zbite i ziarniste.

Cytryn jest składnikiem pegmatytów i utworów hydrotermalnych - spotyka się go najczęściej w geodach wśród melafirów oraz jako otoczaki w rzecznych aluwiach. Kamień występuje w obfitujących w krzem pegmatytach, z towarzystwem turmalinu, berylu oraz miki. Najpiękniejsze kryształy pochodzą z Campo Belo, Sete Lagoas i Minas Gerais w Brazylii. Ponadto występuje w Rosji oraz w Madagaskarze. W pozostałych złożach cytrynianu, rzadko znajduje się okazy o wartości jubilerskiej.

Nazwa kamienia pochodzi od starofrancuskiego słowa citrin, które oznacza po prostu żółty. W greckim języku nazywano go kitros – czyli cytryna. Inne nazwy, które nie są jednak dopuszczalne w handlu to czeski topaz, topaz fałszywy, topaz złoty, topaz Madeira. Niegdyś noszono go, aby zapewnić sobie przychylność losu i bogactwo materialne.

Cytryn sprzyja utrzymaniu stabilności i bezpieczeństwa w sferze materialnej. Jego energia pozytywnie wpływa na osoby rozpoczynające nową pracę, inwestujące znaczne fundusze, stając się tym samym kamieniem przeznaczonym dla wszystkich przedsiębiorczych osób. Dzięki niemu wzmacnia się odwagę, siłę przebicia, a także zdolności przekonywania i logiczne myślenie – cytryn jest więc kamieniem sprzyjającym osiąganiu sukcesu. Kamień przyciąga wiele dobrych okazji do swojego właściciela i pomaga rozwinąć życie zawodowe oraz zapobiec kryzysowi finansowemu.

W medycynie ludowej wierzono, że cytryn wspomaga wydzielanie insuliny, reguluje pracę trzustki i wątroby – przez co był nazywany kamieniem antycukrzycowym. Ponadto podwyższa zdolności regeneracyjne organizmu w czasie choroby oraz poprawia pracę systemu krążenia, gruczołów limfatycznych czy komórek mózgowych. Cytryn powinien niwelować zawroty głowy, migreny, prowadząc do zdrowego i regenerującego snu.